Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong năm học 2023 - 2024, cả nước xảy ra 466 vụ bạo lực học đường, liên quan đến 1.453 học sinh; trong đó có 509 học sinh nữ, 235 học sinh bị tổn hại thể chất và 222 học sinh bị tổn hại tinh thần. So với năm học trước, số vụ việc giảm 20,6%, số học sinh liên quan giảm 24,2%. Tuy nhiên, nhiều vụ việc gần đây cho thấy tính chất ngày càng nghiêm trọng, manh động và khó lường; điển hình như vụ một học sinh lớp 8 tại tỉnh Gia Lai mang rìu đến lớp tấn công bạn học gây thương tích ngay trong giờ học vào tháng 5/2026. Trước thực trạng đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các địa phương tăng cường các giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường, nhất là những hành vi phát tán nội dung bạo lực trên không gian mạng.

Thiết nghĩ, trường học vốn là nơi để học tập, rèn luyện nhân cách và xây dựng những tình bạn đẹp. Thế nhưng, đối với một số học sinh, mỗi ngày đến trường lại là một ngày kinh hoàng. Bạo lực học đường không chỉ gây ra những đau đớn, thương tích về mặt thể xác mà nguy hiểm hơn, nó tàn phá nghiêm trọng thế giới tinh thần của nạn nhân. Nhiều em học sinh rơi vào trạng thái hoảng loạn, trầm cảm, sợ hãi không dám đến trường. Những vết sẹo trên da thịt có thể lành theo thời gian, nhưng những "vết sẹo" trong tâm hồn sẽ đeo đẳng, làm méo mó nhân cách và định hình nên nỗi sợ hãi suốt cả cuộc đời của một đứa trẻ.

Một trong những lý do khiến bạo lực học đường vẫn âm ỉ cháy và có xu hướng gia tăng chính là thái độ xử lý chưa đủ sức răn đe từ phía nhà trường và gia đình. Bên cạnh đó, tác động tiêu cực từ mạng xã hội, các nội dung bạo lực trên internet, kỹ năng kiểm soát cảm xúc còn hạn chế của lứa tuổi học sinh và sự thiếu quan tâm, đồng hành từ gia đình cũng là những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ bạo lực học đường.

Cần có giải pháp đồng bộ, quyết liệt hơn để ngăn chặn bạo lực học đường trong bối cảnh hiện nay. Tranh minh họa.

Khi một vụ việc xảy ra, tâm lý chung của không ít nhà trường là muốn "đóng cửa bảo nhau", xoa dịu dư luận để bảo vệ thành tích hoặc uy tín của trường. Về phía gia đình người có hành vi bạo lực, nhiều phụ huynh vẫn giữ tư duy bao che, biện hộ bằng câu nói quen thuộc: "Cháu nó ở nhà ngoan lắm, chắc bị bạn bè kích động". Chính sự thỏa hiệp, xuê xoa này đã vô tình gửi đi một thông điệp sai lệch đến học sinh: Hành vi sai trái có thể được tha thứ dễ dàng. Người bắt nạt không nhận thức được mức độ nghiêm trọng của hành vi, từ đó trượt dài trên những sai lầm lớn hơn. Người bị hại thì rơi vào cảm giác cô độc, mất niềm tin vào công lý và sự bảo vệ của người lớn.

Để trả lại sự trong lành cho môi trường học đường, chúng ta cần thay đổi tư duy từ "giải quyết sự vụ" sang "thượng tôn pháp luật và kỷ luật", đồng thời cần có sự chung sức của cả cộng đồng, cụ thể:

 Đối với nhà trường: Cần xây dựng một quy chế kỷ luật nghiêm minh, rõ ràng và minh bạch. Mọi hành vi bạo lực, dù là thể xác hay tinh thần, đều phải bị xử lý nghiêm khắc, không có ngoại lệ, không có "vùng cấm" vì bất kỳ lý do gì. Đồng thời, cần thiết lập hệ thống tiếp nhận thông tin bảo đảm tính bảo mật để học sinh an tâm phản ánh mà không sợ bị trả thù. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của công tác tuyên truyền, giáo dục; nâng cao trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và Ban cán sự lớp trong việc nắm bắt tâm tư, diễn biến tâm lý học sinh để kịp thời phát hiện, phòng ngừa và ngăn chặn các hành vi bạo lực học đường.

Đối với gia đình: Phụ huynh cần thôi việc nuông chiều, thiếu khách quan, luôn bào chữa cho cái sai của con mình. Đối mặt với sự thật, phối hợp với nhà trường để răn đe, giáo dục và định hướng lại hành vi của con mới là tình yêu thương đúng đắn.

Đối với xã hội và pháp luật: Với những vụ việc nghiêm trọng, có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cần có sự can thiệp quyết liệt của cơ quan chức năng. Các quy định của pháp luật cần được thực hiện nghiêm minh; những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật phải được xem xét, xử lý kịp thời theo đúng quy định.

Yêu thương và bao dung là bản chất của giáo dục, nhưng bao dung mà thiếu đi sự nghiêm khắc sẽ trở thành sự dung túng tai hại. Muốn bảo vệ con em mình, muốn xây dựng một thế hệ tương lai khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tâm hồn, toàn xã hội phải đồng lòng nói "Không" một cách triệt để với bạo lực học đường. Sự nghiêm khắc ngày hôm nay đối với các hành vi bạo lực không chỉ là để bảo vệ nạn nhân, mà còn là để giúp những học sinh lầm lỡ nhận thức được sai phạm, sửa chữa hành vi và trưởng thành hơn. Chỉ khi đó, trường học mới thực sự là nơi của tình bạn, tri thức và sự tôn trọng.

Nguyễn Đức