Loạt bài 3 kỳ: Từ “kiểm tra, giám sát để biết” đến “khắc phục hạn chế, khuyết điểm để hành động”

Để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới, công tác kiểm tra, giám sát cần tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ, chủ động hơn, sâu sát hơn và gắn chặt hơn với nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, cơ quan, đơn vị. Khi kiểm tra thực sự giúp phát hiện vấn đề, giám sát giúp phòng ngừa và kết luận kiểm tra được chuyển hóa thành hành động, công tác kiểm tra, giám sát sẽ trở thành một động lực quan trọng trong xây dựng Đảng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.

Trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao về đổi mới quản trị, xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi số, công tác kiểm tra, giám sát cũng đứng trước những nhiệm vụ mới. Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, xem xét và xử lý vi phạm, công tác kiểm tra, giám sát ngày nay phải thực sự trở thành một phương thức lãnh đạo quan trọng, góp phần phòng ngừa từ sớm, từ xa; kịp thời chấn chỉnh hạn chế, khuyết điểm và thúc đẩy sự phát triển.

Người đứng đầu phải là người “đặt hàng” công tác kiểm tra, giám sát: Trong giai đoạn hiện nay, khi yêu cầu về xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng cao, công tác kiểm tra, giám sát không chỉ là nhiệm vụ riêng của Ủy ban Kiểm tra hay cơ quan chuyên trách, mà phải trở thành một nội dung quan trọng trong phương thức lãnh đạo của cấp ủy, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu. Thực tiễn cho thấy, ở đâu người đứng đầu cấp ủy quan tâm, chủ động chỉ đạo và biết “đặt hàng” đúng những vấn đề cần kiểm tra, giám sát, ở đó công tác kiểm tra, giám sát thường đi vào chiều sâu, phát huy hiệu quả trong phòng ngừa, phát hiện và khắc phục hạn chế, khuyết điểm từ sớm, từ xa.

Phóng viên: Thưa đồng chí Bí thư, theo đồng chí, vai trò của người đứng đầu cấp ủy trong công tác kiểm tra, giám sát được thể hiện như thế nào?

Đồng chí Nguyễn Quốc Trung, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Ngọc Long

Đồng chí Nguyễn Quốc Trung, Bí thư Đảng ủy xã Ngọc Long: Theo tôi, muốn công tác kiểm tra, giám sát thực sự đi vào chiều sâu và có hiệu quả thì trước hết phải bắt đầu từ nhận thức và trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy. Người đứng đầu không chỉ quan tâm, chỉ đạo chung mà phải thực sự là người “đặt hàng” công tác kiểm tra, giám sát. “Đặt hàng” ở đây là phải nắm chắc tình hình địa bàn, lĩnh vực phụ trách; nhận diện được những vấn đề nổi lên, những nơi có nguy cơ phát sinh hạn chế, khuyết điểm, vi phạm để chủ động yêu cầu kiểm tra, giám sát. Đặc biệt, trong điều kiện xã Ngọc Long đang vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền cho cơ sở, yêu cầu kiểm soát quyền lực, nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức càng phải được chú trọng. Trong thời gian qua, các đồng chí trong Ban Thường vụ, cấp ủy viên phụ trách lĩnh vực, địa bàn đã thường xuyên nắm tình hình và chịu trách nhiệm về những vấn đề thuộc lĩnh vực, địa bàn được phân công. Tôi cho rằng, người đứng đầu phải đi trước một bước trong tự kiểm tra, tự soi, tự sửa, đồng thời nghiêm túc chấp hành sự kiểm tra, giám sát của tổ chức đảng. Khi người đứng đầu thực sự quan tâm, trực tiếp nghe báo cáo, chỉ đạo xử lý những vấn đề nổi lên và yêu cầu làm rõ những nơi có nguy cơ phát sinh vi phạm thì công tác kiểm tra, giám sát sẽ có trọng tâm, trọng điểm và thực chất hơn. Mục tiêu cuối cùng của kiểm tra, giám sát không phải là để tìm ra thật nhiều sai phạm, mà là phát hiện sớm để phòng ngừa, chỉ ra đúng hạn chế để khắc phục và giúp tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên thực hiện nhiệm vụ tốt hơn. Vì vậy, người đứng đầu phải vừa là người “đặt hàng”, vừa là người theo dõi, đôn đốc để những kết luận kiểm tra, giám sát thực sự được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể trong thực tiễn.

Cán bộ kiểm tra phải “sắc” nhưng phải “sâu”: Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát suy cho cùng phụ thuộc rất lớn vào con người. Cán bộ kiểm tra phải có bản lĩnh để không né tránh những vấn đề khó; có sự công tâm để không bị chi phối bởi quan hệ cá nhân; có nghiệp vụ để phân tích, đánh giá đúng bản chất vụ việc; có sự sâu sát để hiểu thực tiễn và có trách nhiệm theo đuổi đến cùng việc khắc phục hạn chế. Tại hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật năm 2025 và nhiệm kỳ Đại hội XIII, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu và nhấn mạnh yêu cầu: “Cán bộ kiểm tra phải trong sáng như gương, sắc bén như gươm”. “Sắc” để nhận diện đúng vấn đề; “sâu” để hiểu đúng bản chất; “công tâm” để đánh giá khách quan; và “trách nhiệm” để theo dõi đến cùng việc khắc phục.

Chính vì vậy, mỗi cán bộ làm công tác kiểm tra cần phải có đầy đủ bốn yêu cầu cốt lõi: (1) “Sắc”: phải nhạy bén, chính xác trong nhận diện vấn đề. Chủ động nắm tình hình, phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm, những vấn đề nổi lên ở tổ chức đảng và đảng viên; không chỉ nhìn vào hiện tượng mà phải biết đặt câu hỏi: vấn đề nằm ở đâu, trách nhiệm thuộc về ai, mức độ đến đâu? (2) “Sâu”: phải nghiên cứu kỹ, hiểu đúng bản chất. Khi kiểm tra, giám sát phải đi sâu vào hồ sơ, quy định, quy trình và thực tiễn; phân biệt rõ khuyết điểm, hạn chế với vi phạm, nguyên nhân khách quan với nguyên nhân chủ quan; tránh đánh giá phiến diện hoặc chỉ dựa vào báo cáo. (3) “Công tâm”: phải khách quan, trung thực, không định kiến. Cán bộ kiểm tra phải giữ bản lĩnh, không bị chi phối bởi quan hệ cá nhân, vị trí công tác hay áp lực bên ngoài; đúng thì bảo vệ, sai thì chỉ rõ, kết luận dựa trên chứng cứ và quy định, bảo đảm chính xác, khách quan, thuyết phục. (4) “Trách nhiệm”: kiểm tra phải đi đến cùng, không dừng ở kết luận. Sau kiểm tra, giám sát phải theo dõi việc thực hiện kết luận, kiến nghị; đôn đốc khắc phục từng hạn chế.

Cán bộ làm công tác kiểm tra tại các xã trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang tham gia lớp bồi dưỡng nghiệp vụ công tác kiểm tra, giám sát do Ủy ban Kiểm tra Trung ương tổ chức

Chuyển đổi số để kiểm tra nhanh hơn, chính xác hơn: Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công tác kiểm tra, giám sát cũng cần từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý hồ sơ, theo dõi kết luận, tổng hợp dữ liệu, nắm tình hình và nhận diện những vấn đề cần quan tâm. Công nghệ có thể giúp cán bộ kiểm tra nhìn thấy nhiều dữ liệu hơn, nhanh hơn. Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế bản lĩnh, trách nhiệm, sự khách quan và việc tuân thủ các quy định của Đảng. Điều quan trọng là phải sử dụng dữ liệu để hỗ trợ cán bộ kiểm tra nhận diện vấn đề, nhưng mọi đánh giá, kết luận vẫn phải được thực hiện trên cơ sở khách quan, thận trọng và đúng quy định.

Từ “kiểm tra” đến “kiến tạo”: Nếu trước đây, khi nói đến kiểm tra, giám sát nhiều người thường nghĩ đến việc “tìm sai để xử lý”, thì yêu cầu mới đòi hỏi cách nhìn toàn diện hơn. Kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo môi trường lãnh đạo, quản lý minh bạch, kỷ cương; giúp cán bộ biết mình phải làm gì, làm đến đâu, trách nhiệm thuộc về ai; giúp tổ chức đảng nhận diện đúng hạn chế để khắc phục; giúp cấp ủy nhìn thấy những điểm nghẽn để tháo gỡ. Nói cách khác, kiểm tra, giám sát phải đồng hành với sự phát triển. Một địa phương muốn phát triển nhanh và bền vững không thể thiếu kỷ luật, kỷ cương. Một hệ thống chính trị muốn hoạt động hiệu lực, hiệu quả không thể thiếu cơ chế kiểm soát quyền lực. Một tổ chức đảng muốn trong sạch, vững mạnh không thể thiếu tự kiểm tra và chịu sự kiểm tra, giám sát. Đó là mối quan hệ thống nhất giữa kỷ luật và phát triển, kiểm tra và xây dựng, giám sát và phòng ngừa.

Để “thanh bảo kiếm” luôn sắc bén: Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu và động lực mới đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Trong dòng chảy đó, công tác kiểm tra, giám sát cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa. Đổi mới trước hết từ nhận thức: kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, trước hết là trách nhiệm của cấp ủy và người đứng đầu. Đổi mới từ phương pháp: chủ động nắm tình hình, giám sát thường xuyên, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm. Đổi mới từ cách đánh giá: không chạy theo số lượng cuộc kiểm tra, giám sát mà lấy kết quả phòng ngừa, chấn chỉnh, khắc phục và sự chuyển biến trong thực hiện nhiệm vụ làm thước đo. Đổi mới từ đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát: xây dựng đội ngũ có bản lĩnh, công tâm, khách quan, sâu sát, chuyên nghiệp và dám chịu trách nhiệm. Và quan trọng nhất, phải biến những kết luận kiểm tra, giám sát thành những hành động cụ thể trong thực tiễn. Một tổ chức đảng mạnh không phải là tổ chức không bao giờ có khuyết điểm, mà là tổ chức biết nhìn thẳng vào khuyết điểm, dám nhận trách nhiệm và quyết tâm sửa chữa. Một cán bộ tốt không phải là người không bao giờ mắc thiếu sót, mà là người biết tự soi, tự sửa, tiếp thu góp ý và không ngừng hoàn thiện mình. Một nền kiểm tra, giám sát hiệu quả cũng không phải là nền kiểm tra có thật nhiều vụ việc được xử lý, mà là nền kiểm tra ngăn ngừa được nhiều vi phạm, giúp nhiều tổ chức đảng tiến bộ và góp phần đưa chủ trương, nghị quyết của Đảng đi vào cuộc sống.

Từ “kiểm tra, giám sát để biết” đến “khắc phục hạn chế, khuyết điểm để hành động” là bước chuyển không chỉ về phương pháp mà trước hết về tư duy, góp phần nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát trong thời kỳ mới. Chỉ khi công tác kiểm tra, giám sát thực sự đi trước một bước thì kỷ luật, kỷ cương được giữ vững, cán bộ được rèn luyện, tổ chức đảng được củng cố và niềm tin của Nhân dân được bồi đắp. Đó là nền tảng quan trọng để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang trong giai đoạn phát triển mới.

Ly Páo
Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Ngọc Long