Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn nhất quán xác định công tác tư tưởng là lĩnh vực quan trọng của công tác xây dựng Đảng, giữ vai trò định hướng, dẫn dắt và bảo đảm sự thống nhất về nhận thức, ý chí, hành động trong toàn Đảng, toàn xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Tư tưởng không đúng đắn thì công tác ắt sai lầm”. Điều đó cho thấy, công tác tư tưởng không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, giáo dục mà còn là quá trình hình thành niềm tin, củng cố lập trường và xây dựng bản lĩnh chính trị cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã khẳng định, ở bất kỳ giai đoạn nào, khi công tác tư tưởng được triển khai đúng hướng, kịp thời và hiệu quả thì sự đồng thuận xã hội được củng cố, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng được nâng cao; ngược lại, nếu buông lỏng hoặc chậm đổi mới sẽ tiềm ẩn những nguy cơ tác động tiêu cực đến ổn định chính trị - xã hội. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định "Công tác tư tưởng phải nhanh nhạy, kịp thời, có tính thuyết phục cao và phù hợp với sự phát triển của công nghệ số. Chuyển mạnh từ "phòng ngự" sang "chủ động tấn công" trên mặt trận truyền thông và không gian mạng". Trong tổng thể công tác tư tưởng, giáo dục lý luận chính trị giữ vai trò nền tảng, trực tiếp hình thành thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn và hệ giá trị chính trị cho người học. Thông qua việc trang bị chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng, giáo dục lý luận chính trị giúp người học nhận thức đúng bản chất của các vấn đề xã hội, phân biệt rõ đúng - sai, tiến bộ - lạc hậu, từ đó hình thành lập trường kiên định và niềm tin vững chắc.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi môi trường thông tin ngày càng đa chiều, phức tạp, giáo dục lý luận chính trị không thể chỉ dừng lại ở việc truyền đạt tri thức một chiều, mà cần hướng tới phát triển năng lực tư duy độc lập, khả năng phản biện và bản lĩnh chính trị cho người học. Thực tế cho thấy, sinh viên hiện nay vừa là đối tượng tiếp nhận, vừa có thể trở thành chủ thể lan tỏa thông tin. Bên cạnh nguồn thông tin chính thống, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nội dung sai lệch, xuyên tạc, thậm chí chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng. Các thế lực thù địch đã và đang lợi dụng đặc điểm này để tác động từng bước vào nhận thức của giới trẻ. Vì vậy, nếu giảng đường là nơi trang bị nền tảng tư duy, thì không gian mạng chính là môi trường kiểm nghiệm và thể hiện bản lĩnh chính trị của sinh viên. Từ đó, yêu cầu đặt ra trong thực tiễn đối với sinh viên ngày càng rõ nét và cấp thiết. Các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực, mà còn là môi trường trực tiếp hình thành và rèn luyện bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ. Trong thời đại số, quá trình này không chỉ diễn ra trên giảng đường mà còn mở rộng mạnh mẽ sang không gian mạng, nơi sinh viên thường xuyên tiếp cận, tương tác và bộc lộ quan điểm cá nhân. Vì vậy, vai trò của nhà trường càng trở nên đặc biệt quan trọng, không chỉ trong việc truyền đạt tri thức mà còn định hướng nhận thức, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị và nâng cao năng lực “Miễn dịch thông tin” cho sinh viên, qua đó góp phần xây dựng “lá chắn tư tưởng” vững chắc ngay từ môi trường giáo dục.

Vai trò của giảng viên lý luận chính trị từ truyền đạt tri thức đến dẫn dắt tư tưởng: Giảng viên lý luận chính trị là lực lượng trực tiếp truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng. Trong bối cảnh mới, vai trò này cần được nâng lên một bước, từ “Người giảng dạy” trở thành “Người dẫn dắt tư tưởng”. Giảng viên phải tiên phong về nhận thức, có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định lập trường, đồng thời có khả năng phân tích, phản biện các vấn đề phức tạp nảy sinh trong thực tiễn. Bên cạnh đó, cần đổi mới mạnh mẽ phương pháp giảng dạy theo hướng tăng tính tương tác, gắn lý luận với thực tiễn, đặc biệt là các vấn đề đang diễn ra trên không gian mạng, giúp sinh viên hiểu đúng, tin tưởng và vận dụng hiệu quả. Do đó, giảng viên cần chủ động tham gia không gian mạng với vai trò định hướng, cung cấp thông tin chính thống và phản bác các quan điểm sai trái, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng từ sớm, từ xa.

Trường Đại học Tân Trào - Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Lào Cai - Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Hà Giang tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Đoàn viên, sinh viên bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số”

 Sinh viên lực lượng quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Sinh viên là lực lượng trí thức trẻ, năng động, nhạy bén, có khả năng tiếp cận và lan tỏa thông tin nhanh chóng. Đây vừa là đối tượng chịu tác động, vừa là chủ thể tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Thực tiễn cho thấy, đa số sinh viên có nhận thức chính trị đúng đắn, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận có biểu hiện thờ ơ chính trị, thiếu kỹ năng nhận diện thông tin sai trái, dễ bị tác động bởi các luồng thông tin xấu độc. Các thế lực thù địch đã và đang tập trung vào đối tượng này với nhiều thủ đoạn tinh vi, từ xuyên tạc lịch sử đến kích động tư tưởng cực đoan. Nếu sinh viên thiếu bản lĩnh chính trị, “trận địa tư tưởng” trong nhà trường sẽ bị xâm nhập từ bên trong. Vì vậy, việc trang bị cho sinh viên bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng sàng lọc thông tin và tinh thần chủ động tham gia lan tỏa giá trị tích cực là yêu cầu cấp thiết.

Gắn giảng đường với không gian mạng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng: Thực tiễn tại Trường Đại học Tân Trào tỉnh Tuyên Quang cho thấy, khi có sự quan tâm chỉ đạo, đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong nhà trường có thể đạt hiệu quả rõ rệt, đi vào chiều sâu và có sức lan tỏa. Nhiều mô hình thiết thực được hình thành như: Câu lạc bộ Sinh viên bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, các câu lạc bộ học thuật gắn với công nghệ và truyền thông, góp phần tạo môi trường rèn luyện, nâng cao nhận thức chính trị cho sinh viên. Đáng chú ý, nhà trường đã tổ chức thành công hội thảo khoa học với chủ đề “Đoàn viên, sinh viên bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số”, thu hút sự tham gia của đông đảo đoàn viên, sinh viên cùng đại diện tổ chức Đoàn - Hội của các cơ sở đào tạo thuộc Đại học Thái Nguyên phân hiệu Lào Cai và Hà Giang tham gia. Tại hội thảo, nhiều tham luận có chất lượng đã tập trung phân tích, nhận diện các dạng thông tin sai lệch trên không gian mạng, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao năng lực phản biện, khả năng “Miễn dịch thông tin” cho sinh viên. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tri thức, các hoạt động này còn trực tiếp bồi dưỡng kỹ năng, bản lĩnh chính trị và năng lực ứng xử trên không gian mạng cho sinh viên, qua đó góp phần hình thành thói quen chủ động lan tỏa thông tin tích cực, xây dựng môi trường mạng lành mạnh, văn minh. Sau một năm hoạt động, câu lạc bộ không chỉ tham gia tích cực vào các phong trào Đoàn - Hội, các hoạt động tình nguyện mà còn trở thành không gian, môi trường rèn luyện bản lĩnh chính trị, tư duy phản biện và trách nhiệm xã hội cho sinh viên.

Trường Đại học Tân Trào tổ chức kỷ niệm 01 năm thành lập Câu lạc bộ Sinh viên bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng (15/3/2025 - 15/3/2026)

Từ thực tiễn đó có thể thấy, khi được tổ chức bài bản và định hướng đúng đắn, các mô hình trong nhà trường không chỉ nâng cao nhận thức mà còn góp phần hình thành một thế hệ sinh viên có bản lĩnh, có chính kiến và sẵn sàng tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ môi trường học tập và trên không gian mạng. Cùng với đó, các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị theo hướng tăng cường đối thoại, thảo luận, xử lý tình huống thực tiễn; lồng ghép các vấn đề thời sự, đặc biệt là những nội dung đang được quan tâm trên mạng xã hội. Đội ngũ giảng viên không chỉ dừng lại ở giảng dạy trên lớp mà đã tích cực mở rộng hoạt động từ giảng đường lên không gian mạng, tham gia chia sẻ thông tin chính thống, trực tiếp định hướng và dẫn dắt nhận thức của sinh viên trước các vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Khuyến khích sinh viên tham gia các câu lạc bộ lý luận trẻ, diễn đàn học thuật, từng bước hình thành kỹ năng nhận diện và phản bác thông tin sai trái, lan tỏa thông tin tích cực trên mạng xã hội. Tạo sự chuyển biến rõ nét từ “bị tác động” sang “chủ động tham gia”, từ tiếp nhận thụ động sang hành động có trách nhiệm trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Trong thời gian tới, để nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường giáo dục đại học, cao đẳng, không chỉ dừng ở những giải pháp mang tính hình thức, mà đòi hỏi một quá trình đổi mới toàn diện, có chiều sâu, gắn kết chặt chẽ giữa giảng dạy, rèn luyện và thực tiễn không gian mạng. Trước hết, cần đổi mới căn bản nội dung và phương pháp giảng dạy lý luận chính trị, chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực tư duy, năng lực phản biện và khả năng vận dụng vào thực tiễn, nhất là trước những vấn đề phức tạp, nhạy cảm trên không gian mạng hiện nay. Cùng với đó, việc xây dựng đội ngũ giảng viên lý luận chính trị thực sự là lực lượng tiên phong về tư tưởng có ý nghĩa quyết định. Giảng viên không chỉ vững vàng về bản lĩnh chính trị, sâu sắc về chuyên môn, mà còn phải nhạy bén với thời cuộc, thành thạo công nghệ, có khả năng tham gia trực tiếp vào “Mặt trận tư tưởng” trên không gian mạng. Đồng thời, cần chuyển mạnh trọng tâm từ trang bị kiến thức sang hình thành bản lĩnh chính trị và “Năng lực miễn dịch thông tin” cho sinh viên. Một yêu cầu quan trọng khác là phát huy vai trò của các tổ chức Đoàn, Hội như những “Thiết chế trung gian” trong giáo dục chính trị tư tưởng, tạo môi trường thực tiễn để sinh viên rèn luyện, cọ xát và trưởng thành. Thông qua các phong trào, diễn đàn, hoạt động trải nghiệm, nhận thức chính trị được chuyển hóa thành hành động, từ đó củng cố niềm tin và trách nhiệm xã hội. Đặc biệt, cần chú trọng xây dựng lực lượng sinh viên nòng cốt trên không gian mạng như những “Hạt nhân lan tỏa” thông tin tích cực và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái. Sinh viên không chỉ là người tiếp nhận mà trở thành chủ thể tham gia, mỗi tài khoản mạng xã hội trở thành một “Kênh truyền thông tích cực”, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ không còn là nhiệm vụ riêng của một lực lượng, mà trở thành sức mạnh tổng hợp lan tỏa trong toàn xã hội.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường học đường không chỉ là trách nhiệm chính trị, mà còn là cuộc hành trình định hình bản lĩnh cho thế hệ tương lai. Khi giảng đường kết nối chặt chẽ với không gian mạng, khi mỗi giảng viên là một người dẫn dắt tận tâm và mỗi sinh viên là một "Chiến sĩ số" nhạy bén, chúng ta sẽ tạo nên một hệ sinh thái tư tưởng vững chắc góp phần củng cố niềm tin và lan tỏa những giá trị đúng đắn trong xã hội. Xây dựng một thế hệ sinh viên vững vàng về bản lĩnh chính trị, thực sự là những chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, chính là xây dựng “Lá chắn tư tưởng từ sớm, từ xa”, bảo đảm cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.

Lê Quỳnh

Nguồn: Ban Biên tập