Tuyên Quang - vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng - từ lâu đã được biết đến là cái nôi của cách mạng Việt Nam, nơi hội tụ và giao thoa những giá trị văn hóa đặc sắc của hơn 30 dân tộc anh em cùng sinh sống. Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, con người Tuyên Quang luôn thể hiện phẩm chất kiên trung, đoàn kết, nghĩa tình, cần cù và giàu khát vọng vươn lên. Trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới với yêu cầu hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số và phát triển bền vững, việc xây dựng con người Tuyên Quang phát triển toàn diện về đạo đức, nhân cách, trí tuệ, thể lực và thẩm mỹ trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, vừa mang tính chiến lược lâu dài, vừa là yêu cầu cấp thiết của thực tiễn.

Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, sự quản lý điều hành của chính quyền và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác xây dựng và phát triển con người Tuyên Quang đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhận thức về vai trò trung tâm của con người trong phát triển kinh tế - xã hội ngày càng được nâng cao. Sự nghiệp giáo dục và đào tạo được quan tâm đầu tư; trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực từng bước cải thiện. Các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc được bảo tồn, phát huy; đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân ngày càng nâng cao. Hình ảnh con người Tuyên Quang giàu lòng yêu nước, nhân ái, đoàn kết và nghĩa tình đang ngày càng được khẳng định trong đời sống xã hội.

Các em học sinh với trang phục truyển thông dân tộc Pà Thẻn 

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình xây dựng và phát triển con người Tuyên Quang vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế: Chất lượng phát triển con người giữa các vùng còn chênh lệch; trình độ dân trí, chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn; kỹ năng số, ngoại ngữ, tư duy đổi mới sáng tạo của một bộ phận người lao động chưa đáp ứng yêu cầu của thời đại mới; tình trạng suy dinh dưỡng, thấp còi ở trẻ em vùng khó khăn vẫn còn tồn tại; đầu tư cho văn hóa và phát triển con người chưa tương xứng với yêu cầu phát triển bền vững. Những hạn chế đó đặt ra yêu cầu cần có các giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và toàn diện hơn trong giai đoạn tới.

Trên tinh thần đó, Nghị quyết của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng và phát triển con người Tuyên Quang toàn diện, giai đoạn 2026 - 2030 đã xác định rõ quan điểm: Con người là trung tâm, là chủ thể, mục tiêu và động lực của sự phát triển. Đây không chỉ là định hướng mang tính chiến lược mà còn là cơ sở để huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong xây dựng con người Tuyên Quang đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.

Trước hết, xây dựng con người Tuyên Quang toàn diện phải bắt đầu từ việc bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức, nhân cách và lối sống văn hóa. Tuyên Quang là quê hương cách mạng, nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử thiêng liêng của dân tộc. Vì vậy, việc giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm với quê hương đất nước cần được thực hiện thường xuyên, sâu rộng trong mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần tiếp tục được đẩy mạnh gắn với xây dựng chuẩn mực đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp và văn hóa ứng xử trong xã hội.

Gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp chặt chẽ trong giáo dục nhân cách cho thanh thiếu niên. Mỗi gia đình phải thực sự là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách, đạo đức và lối sống tốt đẹp. Nhà trường không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải chú trọng giáo dục kỹ năng sống, tinh thần trách nhiệm, ý thức chấp hành pháp luật và khát vọng cống hiến cho cộng đồng. Đồng thời, xã hội cần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đấu tranh với các biểu hiện lệch chuẩn về đạo đức, lối sống và các thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Cùng với phát triển đạo đức và nhân cách, nâng cao trí tuệ, tri thức và chất lượng nguồn nhân lực là nhiệm vụ then chốt để Tuyên Quang phát triển bền vững trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Muốn vậy, cần tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo hướng hiện đại, thực học, thực nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đặc biệt, cần chú trọng phát triển kỹ năng số, ngoại ngữ, tư duy đổi mới sáng tạo cho học sinh, sinh viên và người lao động. Việc xây dựng “trường học số”, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, tạo cơ hội tiếp cận tri thức hiện đại cho học sinh, sinh viên, nhất là vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, cần có chính sách cụ thể thu hút, trọng dụng nhân tài, phát triển đội ngũ trí thức, chuyên gia và lao động chất lượng cao trong các lĩnh vực mũi nhọn, như: Du lịch, nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ thông tin, logistics và dịch vụ số.

Bên cạnh trí tuệ, việc phát triển thể lực và chăm sóc sức khỏe Nhân dân cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng con người toàn diện. Một xã hội phát triển bền vững không chỉ cần nguồn nhân lực có tri thức mà còn cần những con người khỏe mạnh về thể chất và tinh thần. Do đó, cần tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng hệ thống y tế, tăng cường y tế dự phòng, chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” cần được phát triển sâu rộng, tạo điều kiện để người dân tham gia luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên. Các trường học phải quan tâm giáo dục thể chất, phát triển thể thao học đường và phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu thể thao. Việc bảo tồn và phát huy các môn thể thao dân tộc cũng là giải pháp quan trọng góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân.

Một nội dung quan trọng khác là phát triển năng lực thẩm mỹ và sáng tạo nghệ thuật cho con người Tuyên Quang. Văn hóa và nghệ thuật không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần mà còn hình thành nhân cách, tâm hồn và khát vọng sống đẹp cho mỗi con người. Tuyên Quang cần chú trọng giáo dục thẩm mỹ trong trường học; tạo điều kiện để học sinh, sinh viên được tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, giáo dục di sản phù hợp với lứa tuổi.

Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc cần được gắn với phát triển du lịch và kinh tế văn hóa. Các làn điệu dân ca, dân vũ, tiếng nói, chữ viết và lễ hội truyền thống cần được gìn giữ, truyền dạy cho thế hệ trẻ. Đồng thời, khuyến khích đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo những tác phẩm mang đậm bản sắc văn hóa địa phương, phản ánh hơi thở cuộc sống mới và khát vọng phát triển của quê hương.

Lễ hội nhảy lửa của dân tộc Pà Thẻn tại xã Tân Trịnh, tỉnh Tuyên Quang.

Để xây dựng con người phát triển toàn diện, điều quan trọng là phải tạo dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhà trường, cơ quan và cộng đồng. Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực sự nêu gương về đạo đức, lối sống và tinh thần trách nhiệm. Các cơ quan, đơn vị cần xây dựng văn hóa công sở chuyên nghiệp, dân chủ, hiện đại. Môi trường kinh doanh cần minh bạch, thuận lợi, khuyến khích đổi mới sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp.

Có thể khẳng định, xây dựng con người Tuyên Quang toàn diện về đạo đức, nhân cách, trí tuệ, thể lực và thẩm mỹ là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa cả trước mắt và chiến lược lâu dài đối với sự phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, hệ thống chính trị mà còn là trách nhiệm, sự chung tay của mỗi gia đình, nhà trường, tổ chức và mỗi người dân. Khi con người thực sự trở thành trung tâm và động lực của sự phát triển, Tuyên Quang sẽ có thêm sức mạnh nội sinh to lớn để phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với truyền thống quê hương cách mạng và khát vọng vươn lên trong thời kỳ mới.

Hoàng Mai

Nguồn: Ban Biên tập